Door Sven Stevenson [ origineel verschenen in FD, 27 augustus 2009 ]

Op de belangrijke Kopenhagen-conferentie, die in december tot een nieuw wereldwijd verdrag moet leiden over het reduceren van broeikasgassen, zal de Europese Unie zichzelf ongetwijfeld als de toonaangevende speler beschouwen. Als enige mondiale speler van belang heeft Europa een serieuze poging gedaan de emissiedoelen te halen die in 1997 in Kyoto werden afgesproken. Het paradepaardje was daarbij het Europees systeem van emissiehandel. De gekozen aanpak zal in Kopenhagen als een succes verkocht worden.

Terecht verdient Europa het compliment dat het in zo’n korte tijd een handelssysteem van de grond wist te krijgen waaraan 27 landen zich committeerden. Maar in de praktijk heeft emissiehandel het milieubeleid weinig goeds gebracht. Sterker nog: de extreme volatiliteit van de verhandelbare CO2-rechten, en de telkens terugkerende onzekerheid over toekomstige allocatiemethoden van emissierechten, vormen een sta-in-de-weg voor investeringen in duurzame energie die zich vaak pas op de lange termijn terugbetalen. Met al zijn tekortkomingen is de Europese vorm van emissiehandel daarom weinig geschikt om op mondiale schaal in te voeren.

Er zijn twee belangrijke oorzaken aan te wijzen waarom de Europese emissiehandel het klimaatbeleid meer kwaad dan goed doet. Ten eerste worden emissierechten aan meer dan 90% van bestaande en nieuwe installaties gratis toegewezen op basis van historische uitstootgegevens. Er is de opmerkelijke situatie dat in de meeste Europese landen een nieuwe — maar vervuilende — kolencentrale meer emissierechten ontvangt dan een nieuwe —minder vervuilende — biogascentrale.
Gratis toewijzen van waardevolle emissierechten op basis van CO2-uitstoot is een perverse prikkel die werkt als een heffing op schone en efficiënte installaties. Die perverse prikkel kan overigens makkelijk teniet worden gedaan: lange tijd werd gehoopt dat het veilen van emissierechten vanaf 2012 de norm zou worden. Om de concurrentiepositie van het bedrijfsleven niet uit te hollen heeft de Europese Commissie onlangs toch besloten om ook ná 2012 vrijwel alle emissierechten gratis uit te delen.

Ten tweede blijkt het handelssysteem zeer gevoelig voor de conjunctuur en invloeden van buitenaf. Zo alarmeerde de Britse milieuorganisatie Sandbag dat, op basis van geprojecteerde uitstootcijfers, er binnen de EU een extreme overallocatie van 400 megaton CO2-emissierechten zou zijn in de handelsperiode 2008-2012. Dat is gelijk aan bijna tweemaal de totale jaarlijkse CO2-uitstoot in Nederland. Een prijscrash zou normaal gesproken het onherroepelijke gevolg zijn, maar door de mogelijkheid emissierechten mee te nemen naar een volgende handelsperiode blijven emissierechten uit de huidige handelsperiode enige waarde houden.

Het gevolg is wél dat de ‘gebakken lucht’ van deze bewaarde emissierechten zal zorgen dat een groot percentage van de reductiedoelstellingen in de periode na 2012 nu al bereikt is. Op zo’n manier creëert het systeem natuurlijk geen stimulans voor innovatie en duurzame energie. Bedrijven als Nuon en Corus willen best investeren in schone energie, maar moeten een grote risico-opslag berekenen vanwege onzekerheid over het systeem.

De ervaring van bijna vijf jaar emissiehandel leert ons dat het niet zo makkelijk is om op een stabiele wijze innovatie in schone installaties te prikkelen. Toch is niet alle hoop verloren voor de gekozen aanpak. Maar dan moet Europa durven kiezen voor een stevig tekort én het veilen van alle emissierechten. Bedrijven kunnen dan niet meer profiteren van een riant pakketje gratis emissierechten.

Daarentegen blijft het mondiaal gezien niet verstandig om sterk afhankelijk te worden van emissiehandel. Alternatieve manieren van klimaatpolitiek zoals het belasten van CO2-uitstoot (accijnzen) of een koplopermodel (het gelijkmatig opschroeven van de milieucriteria voor fabrieken en energiecentrales) zorgen voor een veel voorspelbaarder beleid. Deze systemen zijn bovendien een stuk makkelijker in te voeren, zijn minder fraudegevoelig en hebben geen complexe administratie nodig.

In Europa lijkt de gekozen klimaatpolitiek helaas juist vooral onzekerheid te creëren. En dus blijven vervuilers én duurzame ondernemers de kat uit de boom kijken. In plaats van blind te vertrouwen op het succes van emissiehandel moet Europa pleiten voor een grotere mix in het klimaatbeleid, zodat het minder leunt op emissiehandel. Dat zal ongetwijfeld meer overtuigen.

Sven Stevenson is politiek-economisch adviseur en afgestudeerd op het Europese systeem van emissiehandel.

Verkeersboetes hebben een maatschappelijk nut door het afschrikwekkende effect dat van een boete uitgaat. Wie in het verkeer in de verleiding komt om een overtreding te begaan, wordt immers geconfronteerd met het risico op een boete.

De prikkel die iemand voelt om zich aan de regels te houden heeft echter ook te maken met de ‘pijn’ van de boete. Voor de één is een boete van, zeg 200 euro, een weekinkomen, voor de andere een habbekrats. Het afschrikwekkende effect wordt dan ook niet door iedereen gelijk ervaren. Ik pleit voor een beter alternatief. Het inkomensafhankelijk maken van verkeersboetes biedt een oplossing doordat de boete wordt bepaald in het perspectief van de financiële positie van de overtreder.

Finland heeft al enkele decennia ervaring met een dergelijk systeem. Voor snelheidsovertredingen vanaf 20 km/h geldt dat de boete een percentage is van het meest recente maandelijkse inkomen. Verkeersboetes worden dan ook aangeduid in termen van ‘dagen inkomen’. Het leereffect van een boete is op deze manier voor iedere weggebruiker hetzelfde. Dit is een sociaal en eerlijk beleid dat de verkeersveiligheid ten goede komt.

Bovendien leert de juridische praktijk dat het in Nederland al gebruikelijk is dat rechters bij een veroordeling rekening houden met de persoonlijke omstandigheden. Dit feit geeft des te meer legitimiteit om de persoonlijke omstandigheden ook mee te wegen in de financiële afhandeling van een verkeersovertreding.

De maatschappij heeft er belang bij om te voorkomen dat weggebruikers laks met verkeersregels omgaan. Verkeersboetes hebben niet de rol van schadevergoeding, wél die van gedragsbeïnvloeding. Inkomsafhankelijkheid optimaliseert deze rol. Pas dan heeft een verkeersboete voor iedereen hetzelfde afschrikwekkende effect.

Dit artikel verscheen in NRC Handelsblad, 11 oktober 2008, Opinie & Debat

De uitnodiging ging namelijk over de houdbaarheid van onze voorzieningen in het licht van de vergrijzing. Natuurlijk is dat iets wat ook mijn generatie bezig houdt. In 2020 ben ik namelijk 36 en we kunnen wel raden van welke groep we dan de grootste bijdrage aan de pensioenen en zorg voor ouderen verlangen.

Dat betekent niet dat ik een nihilistisch verhaal hield over versobering van onze collectieve voorzieningen, langer doorwerken, hoge arbeidsparticipatie en meer productiviteit. Waar ik me namelijk druk over maak is het eenzijdige, economische, licht dat altijd over het vergrijzingsprobleem lijkt te schijnen. Kunnen en willen we het wel opbrengen om langer, meer en beter te werken? Vragen we niet al te veel van mensen? Is dat de enige oplossing voor de grijze golf?

We zouden ook kunnen kijken naar de verantwoordelijkheid die senioren straks voor elkaar kunnen dragen. Onder ouderen hoeven we niet per definitie een focus te blijven houden op betaalde arbeidsverbanden. Als we teruggaan naar de kleinschaligheid kunnen ook senioren elkaar helpen. Wat we van mensen vragen hangt dan vooral samen met hun gezondheid. Puur kijken naar iemands leeftijd en daarop diens capaciteiten beoordelen is namelijk veel te ongenuanceerd.

Velen in de zaal konden zich wel vinden in mijn kanttekeningen. Kritiek was er vooral van degene die een oproep tot vrijwilligerswerk in mijn betoog zagen. Dat laatste, zo wil ik gelijk erkennen, is veel te vrijblijvend. Dat neemt echter niet weg dat creatieve oplossingen, zoals een stap naar ‘slow labour’, wel degelijk een aantrekkelijk alternatief vormen om senioren in de toekomst actief te krijgen en houden.

Door Sven Stevenson

“Noemt u mij eens drie maatregelen tegen de topinkomens”, riep Wouter Bos tijdens het zo succesvolle RTL-debat in de zo weinig succesvolle campagne van 2006. Balkenende moest nul op het rekest geven, herinneren we ons allemaal. Een open zenuw in de samenleving werd verder blootgelegd. De maatschappij had schoon genoeg van het losgeslagen beloningsfestijn onder managers en andere grootverdieners. Voor een PvdA die regeringsverantwoordelijkheid nam was er dan ook de schone taak om de topinkomens aan te pakken. Maar hoe heeft Bos gepresteerd in zijn eerste anderhalf jaar als minister van Financiën?

Jaren van gekte
Om de kern van het probleem te begrijpen moeten we eerst terug in de tijd. De maatschappelijke aversie tegen de topinkomens begon zich eind jaren negentig al te manifesteren. Toenmalig Minister-president Wim Kok sprak al in 1997 van ‘exorbitante zelfverrijking’ naar aanleiding van berichten over de explosieve stijging van topinkomens. Hij wist daarmee de kritiek goed te verwoorden, want het gevoel overheerste dat het de ‘old boys’ waren die elkaar in de top van het bedrijfsleven megabeloningen toekenden. Géén redelijke vergoedingen, géén salaris op basis van concurrentiepositie maar zelfverrijking door gebruik te maken van de eigen machtspositie.

De jaren daarna stapelden de voorbeelden van topinkomens elkaar op. Anders Moberg ging zeker niet voor een appel en een ei bij AH aan de slag, het kwam de grootgrutter zelfs op een boycot van consumenten te staan. De topmannen van de Nederlandse energiebedrijven die, ondanks soms tegenvallende prestaties, hun bonussen de lucht in zagen knallen. Rijkman Groenink die een wanprestatie – de verkoop van ABN-Amro – vertaald zag worden in een miljoenendouche voor zichzelf.

Het graaien drong ook door tot de publieke sector. Zo stelde in 2004 de Algemene Rekenkamer dat er sprake was van een ‘graaicultuur’ op het ministerie van Onderwijs. Het voorlopig hoogtepunt van de topinkomens kwam met het bedrag dat CEO Jan Bennink van Numico binnensleepte na de verkoop van Numico in 2007. De topman verdiende er 87,4 miljoen Euro mee.

De publieke verwerping
Interessant is om te achterhalen waarom de maatschappelijke onvrede over topinkomens zo groot is geworden. Een opmerkelijk verschil doet zich bijvoorbeeld voor als de vergelijking wordt gemaakt met de inkomens van topvoetballers en ondernemers. Over hun inkomens is de discussie aanmerkelijk minder: we accepteren het. Wat maakt het verschil?

Allereerst is daar de maatschappelijke verantwoordelijkheid. In tijden van reorganisatie zijn het de topbestuurders die vaak beslissen over de toekomst van al het in dienst zijnde personeel. Wanneer duizenden worden ontslagen, of er een oproep wordt gedaan om de lonen te matigen komt het al te vaak voor dat de topbestuurders zelf hun inkomen zien stijgen. Het vergroot de afstand tussen werknemer en management en het wekt weinig begrip onder het personeel. Het komt er op neer dat topmannen in moeilijke tijden zelf niét het goede voorbeeld geven.

Ten tweede is er sprake van een verkeerde schakeling tussen de prikkels voor bestuurders en de belangen van werknemers en vele aandeelhouders. De contracten van topmannen bevatten vaak bonussen op basis van aandelenopties. De beurskoers is daardoor de belangrijkste graadmeter voor de beloning van een topman. Bij een overname van het bedrijf stijgt de beurskoers en stijgt dus het inkomen. Veel bestuurders hebben daardoor een korte-termijn prikkel (overname) die boven de lange-termijn prikkel (stabiele groei) gaat.

In de publieke sector speelt een ander element een belangrijke rol: de financiering uit publieke middelen. Het getuigd van deugdelijk openbaar bestuur en verantwoordelijkheid richting de burger als zo voorzichtig mogelijk wordt omgegaan met de beloning aan topambtenaren. De vele gouden-handdrukken, de salarissen binnen de jeugdzorg, waterbedrijven, etc. zijn daarmee strijdig. Overschrijding en excessen van beloningen binnen de publieke sector gaan er niet in bij de burger.

Stappen in de goede richting
Hoewel Wim Kok de topsalarissen al in 1997 op de politiek agenda zette, zou het tot 2004 duren voor er een eerste zet werd gegeven tot het inperken van de topsalarissen. Balkenende-II brandde de handen nog niet aan de beloningen in de markt, maar voor de publieke sector kwam de Balkenende-norm bovendrijven.

De Balkenende-norm stelt dat binnen de publieke sector, in beginsel, niemand meer verdiend dan de Minister-president. Aanleiding was het rapport ‘Over dienen en verdienenen’ van een commissie onder leiding van Hans Dijkstal die concludeerde dat “de verschillen in positie tussen politieke ambtsdragers en topambtenaren zichtbaar moeten zijn in de salarisverhoudingen, want politieke ambtsdragers dragen in tegenstelling tot ambtenaren politieke eindverantwoordelijkheid en lopen grotere (afbreuk)risico’s. Het ministerssalaris moet daarom het hoogste salaris in de publieke sector zijn.”

Om de scheefgroei tussen ministerssalaris en topambtenaren recht te trekken moesten de salarissen voor ministers daarvoor echter wel met 30% stijgen. De Balkenende-norm (ongeveer 170.000 euro) kreeg al snel brede steun onder samenleving en politiek.

Bos aan zet
Handhaving is het grote probleem van de Balkenende-norm. Vrijwel overal binnen de publieke en semi-publieke sector wordt de norm met voeten getreden. Voor de PvdA daarom de taak om de beteugeling in de publieke sector te versterken en een begin te maken met het aanpakken van de topinkomens buiten de publieke sector. Voor de publieke sector heeft de PvdA inmiddels gezorgd voor een aantal concrete voorstellen om de maximering te verharden.

Een doorbraak is er gekomen wat betreft de aanpak van de topinkomens in het bedrijfsleven. Al tijdens Prinsjesdag 2007 kwam Wouter Bos met voorstellen om topinkomens aan te pakken door het zeer zwaar belasten van pensioenopbouw en dure huizen. Onder druk van het CDA moesten die plannen echter worden teruggetrokken.

Het alternatief van Bos werd in het voorjaar gepresenteerd onder de naam ‘Wetsvoorstel belastingheffing excessieve beloningsbestandsdelen’. Het richt zich precies op die elementen van de buitensporige beloningen die de maatschappelijke onvrede opwekken.

De plannen betekenen dat werkgevers een extra heffing van 30 procent gaan betalen over vertrekvergoedingen van meer dan 500.000 euro voor topbestuurders. Dit betekent dat vertrekvergoeding straks in totaal voor 82% belast worden. Ook komt er een extra belastingheffing van 15 procent als topfunctionarissen op de valreep een fors hoger pensioen krijgen. Verder moeten de ‘sprinkhaanfondsen’, die nu vaak nauwelijks belasting betalen, straks 25 procent gaan afdragen over winst uit investeringen.

De uitdaging die nu ligt
Hoewel de Tweede Kamer begin september akkoord is gegaan met het wetsvoorstel van Bos zijn er nog een aantal beren op de weg. Het draait daarbij om handhaving. Er is uitermate veel kritiek gekomen op de uitvoerbaarheid van de plannen. Als blijkt dat bedrijven de heffingen straks makkelijk kunnen omzeilen kan dat desastreus zijn voor het draagvlak onder de plannen. Hetzelfde geldt voor de Balkenende-norm in de publieke sector. Alleen een strikte hantering kan een trendbreuk forceren. Die trendbreuk is niet alleen maatschappelijk nodig, maar kan Nederland ook een voortrekkersrol in Europa geven. Minister Bos heeft het beloningsbeleid in het bedrijfsleven al op de Europese agenda gezet.

De PvdA, als agendazetter weet zich daarbij gesteund door Jean-Claude Trichet, president van de ECB, die al duidelijk onder woorden bracht dat hij zich zorgen maakt over het gedrag van topmannen bij internationale banken. Zijn uitspraak maakt des te meer duidelijk dat de tijd is aangekomen om terug te keren naar een duidelijke koppeling tussen de beloningsontwikkeling van bestuurders aan die van werknemers. De huidige Nederlandse aanpak is daarbij een moeizame, maar cruciale eerste aanzet.

Dit artikel verscheen eerder in ‘Lava’, ledenblad Jonge Socialisten in de PvdA, oktober 2008.

Met hun oproep om minister Plasterk aan te pakken, plaatsen de CDA-jongeren artikel 23 boven alle andere grondwetsartikelen. Dat deugt niet volgens de Jonge Socialisten.

Het CDJA staat op haar achterste benen nu minister Plasterk zich ondubbelzinnig heeft uitgesproken tégen de weigering van reformatorische scholen om homoseksuele leraren aan te nemen. De jongeren van het CDA beroepen zich op de vrijheid van onderwijs, artikel 23 van onze Grondwet. Op basis daarvan stellen zij dat de politiek zich niet mag bemoeien met het beleid van de school ten aanzien van (homo)seksualiteit. Maar waar blijft de compassie met de vrijheidsbeperking voor homo’s die de wens van de reformatische scholen met zich meebrengt?

In het waarborgen van de vrijheid van onderwijs moet het functioneren van leraren centraal staan. Wat ons betreft mag het daarbij niet om iemands privé-leven gaan. Welke motivatie heeft iemand om bij een bepaalde school te solliciteren? Is deze persoon bereid de grondslag van de school op leerlingen over te dragen? Het enkele feit van iemands (homo)seksualiteit mag daarin geen rol spelen.

Gelijkwaardig
De rechten die wij halen uit onze Grondwet, moeten weloverwogen met elkaar vergeleken worden. Zeker als deze op gespannen voet met elkaar staan. De rechten van docent en school zijn daarom gelijkwaardig. Het CDJA betoogt dat de vrijheid van religieuze minderheden door het initiatief van Plasterk wordt beteugeld. Het ongelijk van dit betoog zit in het simpele feit dat met hun oproep het CDJA juist artikel 23 boven alle andere grondwetsartikelen plaatst.

Voor de PvdA is het gelijkheidsideaal een van de bronnen van haar missie. Maar het verbod op discriminatie (artikel 1) is tegelijk ook het werktuig om te zorgen voor een eerlijke verdeling van kansen, gelijkheid en solidariteit. Dat geeft de PvdA echter net zo min als het CDA het recht om ‘ons’ grondwetsartikel boven andere te plaatsen. Hierin schuilt ook de kracht van de ingreep die Plasterk wil nemen in het benoemingenbesluit. Het creëert een balans tussen de rechten van homo’s en de vrijheid van onderwijs. De enige voorwaarde die Plasterk stelt, is dat bij benoemingen gekeken moet worden naar het totale handelen van leerkrachten.

Het ethisch dilemma waar het CDJA zich zorgen over maakt, snijdt naar twee kanten. De CDA-jongeren durven echter maar een van deze kanten eruit te lichten. Het pleidooi van Plasterk is weloverwogen en plaatst de behandeling van homoseksuele leraren in een bredere context. Als men voorbij artikel 23 durft te kijken verdient de minister van Onderwijs dan ook alle steun.

Sven Stevenson is voorzitter van de Jonge Socialisten in de PvdA.

Bovenstaand artikel is gepubliceerd in de rubriek “Opinie” van Nederlands Dagblad, 27-09-2008.

Ten eerst is het werk van De Leeuw wel degelijk op waarde te schatten. Kijkcijfers tonen de populariteit van zijn programma’s aan en ook over de verkoop van zijn cd’s, dvd’s en concerten mag hij niet mopperen. Paul de Leeuw heeft weinig concurrentie binnen zijn vak, waardoor het makkelijk onderhandelen is met zijn werkgever, de VARA. Die machtspositie stuwt zijn salaris de hoogte in. De vraag is gerechtvaardigd in hoeverre we bereid moeten zijn in zulke onderhandelingen mee te gaan. Natuurlijk, zijn programma’s betalen zich terug met veel reclamegeld. Vanuit sociaal oogpunt moeten we ons echter afvragen in hoeverre alleen economische overwegingen terug moeten komen in het salaris van iemand die werkt voor een met publiek geld gefinancierde instelling.

Ten tweede is Paul de Leeuw in staat geweest om zijn werk voor de publieke omroep te gebruiken om zijn werk buiten de omroep te promoten. Het is juist dankzij de zichtbaarheid voor de VARA dat het grote publiek bekend is geraakt met zijn muziek en optreden. De publieke omroep is een ideaal marketinginstrument en podium voor de presentator om zijn andere werk te verzilveren.

De publieke omroep heeft jarenlang geïnvesteerd in zijn carrière en hem de kans gegeven een televisiester te worden. Beloning en waardering komen niet alleen tot uiting in een riant salaris. We moeten laveren tussen economische argumenten enerzijds en sociale normen en waarden anderzijds. Een brede en open discussie is daarom wel degelijk op haar plaats.

Sven Stevenson, Landelijk voorzitter Jonge Socialisten in de PvdA

Bovenstaand artikel is gepubliceerd in NRC Handelsblad, 11-09-2008.

Studie en werk
Na een kortstondige flirt met Bewegingswetenschappen aan de Vrij Universiteit (2002) ben ik een jaar later begonnen met Economie aan de Universiteit Utrecht, om in 2006 voor mijn bachelor af te studeren. Tijdens mijn studie ben ik verhuisd naar Utrecht, waar ik nu nog steeds woon.

Na het behalen van mijn bachelordiploma maakte ik de overstap naar de Universiteit van Amsterdam voor de Master Economie. Tijdens deze masteropleiding heb ik een half jaar stage gelopen bij het Ministerie van Financiën bij de directie Algemene Financiële en Economische Politiek (AFEP) waar ik aan mijn scriptie kon schrijven.

In 2007 behaalde ik mijn Master Economie en ben ik begonnen aan de Postdoctorale Beroepsopleiding Financieël Economisch Beleidsmedewerker (BOFEB). Tijdens deze opleiding ben ik als economisch adviseur werkzaam geweest op het Ministerie van Verkeer en Waterstaat bij de directie Financiën, Management en Control (FMC).

Politiek
Tijdens mijn studie is mijn interesse in de politiek flink aangewakkerd. Niet omdat het politieke spel zo interessant is. Wel omdat de politiek beslist over de inzet van onze publieke middelen, de zorg voor iedereen om ons heen, het creëren van kansen en het zorgen voor zekerheid. En omdat langs de zijlijn staan niks voor mij is, ben ik politiek actief geworden. In 2006 ben ik daarom lid geworden van zowel de Jonge Socialisten (JS) als de PvdA.

Binnen de JS begon ik al snel als één van de initiatiefnemers van de Werkgroep Sociaaleconomisch Beleid, wat ik in al mijn bescheidenheid toch wel de meest bloeiende werkgroep van de afgelopen paar jaar durf te noemen.

In Mei 2008 heb ik mij kandidaat gesteld voor het voorzitterschap van de JS per 1 September 2008. Het congres heeft mij op een maand later ook voor die functie gekozen. Ik zal me vanaf 1 september ook als voorzitter keihard inzetten om onze JS standpunten voor het voetlicht te brengen en de JS een actieve en bloeiende vereniging te laten zijn!

De Nederlandse luchtvaartindustrie schreeuwt over de negatieve gevolgen van de vliegtaks die op 1 juli is ingevoerd. Schiphol verwacht deze zomer 50.000 passagiers minder dan vorig jaar en KLM-directeur Hartman spreekt over mogelijk een miljoen minder passagiers (17 juli 2008). Hoe harder de feiten, hoe groter het gelijk van milieuminister Cramer.

De vliegtaks is een instrument om passagiers rekening te laten houden met de milieukosten van het vervuilende vliegen. De afname toont aan dat passagiers prijsgevoelig zijn. Dit stelt de overheid in staat te werken aan een eerlijke verdeling van accijnzen over de verschillende vormen van vervoer. Het ‘vluchtgedrag’ van passagiers naar buitenlandse luchthavens moet aangepakt worden omdat zij de met de vliegtaks beoogde milieueffecten tenietdoen.

Oproepen om de Nederlandse luchtvaartindustrie te sparen, zijn achterhaald. Jaren had de luchtvaart concurrentievoordeel op andere vormen van vervoer door het ontbreken van belasting. Daarnaast blijven de niet-belaste transferpassagiers goed voor 40 procent van de vliegbewegingen op Schiphol.

De vliegtaks terugdraaien past niet in onze klimaatambities. Beter is het onze buurlanden te overtuigen van nut en noodzaak van een vliegtaks. Wie milieubeleid voert ontkomt niet aan het belasten van vliegverkeer. Dat Nederland het voortouw neemt, moet geprezen worden. Als andere landen een vliegtaks invoeren, hoeft de concurrentiepositie van de Nederlandse luchtvaartindustrie nergens onder te Iijden. We moeten wel de vliegtaks inzetten voor milieubeleid. Alleen dan vindt minister Cramer draagvlak voor de stap naar effectieve, internationale, beprijzing vande uitstoot van vliegverkeer.

Bovenstaand artikel is gepubliceerd in de rubriek “Podium” van Trouw, 23-07-2008.